Là huyện vùng cao của tỉnh Thái Nguyên, tuy nhiên từ năm 2022, Võ Nhai đã là huyện đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên tổ chức thành công phiên tòa xét xử theo hình thức trực tuyến (Bị cáo Triệu Văn Hiếu bị đưa ra xét xử về tội “tàng trữ trái phép chất ma túy” cuối tháng 7/2022). Đến năm 2023, thực hiện Nghị quyết số 33/2021 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến và Nghị quyết số 01 ngày 31/12/2020 của BCH Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về Chương trình chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025 và trên cơ sở các quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành tổ chức phiên tòa trực tuyến, Tòa án Nhân dân huyện Võ Nhai tiếp tục là địa phương đã thực hiện thành công phiên tòa xét xử trực tuyến ngoài tỉnh vụ án hình sự “Trộm cắp tài sản”. (Cụ thể phiên tòa được kết nối tại điểm cầu trung tâm đặt tại TAND huyện Võ Nhai và điểm cầu thành phần tại Tòa án nhân dân huyện Ia H’Drai, tỉnh Kon Tum). Mỗi một phiên tòa xét xử bằng hình thức trực tuyến dù ở trong huyện hay ngoài tỉnh thì TAND huyện Võ Nhai đều được rút kinh nghiệm và nhân rộng bởi hiệu quả cao. 

Được biết, trung bình mỗi năm, TAND huyện phải thụ lý giải quyết trên 300 vụ án các loại. Với số lượng án nhiều như vậy, đội ngũ cán bộ, thẩm phán gặp không ít khó khăn, áp lực về công việc. Sự ra đời của Nghị quyết 33/2021/QH15 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến đã tạo cơ sở pháp lý để tòa án các địa phương đẩy nhanh tiến độ giải quyết án, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động xét xử. Thực hiện Thông tư liên tịch 05/2021 giữa TAND Tối cao, Viện KSND Tối cao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành tổ chức phiên tòa trực tuyến, TAND huyện đã chủ động phối hợp với Viện Kiểm sát, Công an huyện cùng cấp tổ chức phiên tòa trực tuyến xét xử trực tuyến qua hệ thống đường truyền kết nối từ TAND tỉnh Thái Nguyên.

Điểm nhấn đặc biệt trong phiên tòa xét xử trực tuyến chiều ngày 12/6/2024 đã được TAND huyện Võ Nhai phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân (VKSND), Công an  huyện cùng cấp tổ chức xét xử đối với vụ án hình sự “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Phiên tòa được kết nối từ điểm cầu trung tâm là TAND huyện Võ Nhai và điểm cầu Nhà tạm giữ Công an huyện Võ Nhai. Thành phần tham dự của phiên tòa có TAND tỉnh Thái Nguyên và các TAND cấp huyện thuộc tỉnh Thái Nguyên. Theo cáo trạng: Do không có tiền tiêu sài cá nhân, khoảng 09 giờ 20 phút ngày 04/12/2023 tại xóm Làng Phật, xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai. Đối tượng Hoàng Văn Thuận đã dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt của anh Phan Thanh Ngân 02 chiếc lục bình bằng gỗ màu nâu, sọc đen, tên loại gỗ Giáng Hương có kích thước cao 63cm, đường kính bình chỗ to nhất là 20cm, chỗ nhỏ nhất là 7cm có giá trị 4.333.000 đồng. Sau đó mang bán lấy tiền tiêu sài cá nhân. Hành vi nêu trên của đối tượng Hoàng Văn Thuận đã phạm vào tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Về tiền sự: Ngày 08/6/2021 bị TAND huyện Võ Nhai áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc với thời hạn 15 tháng, ngày 08/12/2023 chấp hành quyết định trên, chưa thi hành xong.

Phiên toà được diễn ra đã đáp ứng đúng các yêu cầu tổ chức xét xử trực tuyến, tuân thủ các quy định chung về an toàn an ninh thông tin và quản lý dữ liệu. Qua đánh giá, rút kinh nghiệm đối với phiên tòa xét xử trực tuyến của TAND cấp huyện đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên thì Võ Nhai được đánh giá là thành công. Điều đó được thể hiện dựa trên các yếu tố cần thiết như: Việc kết nối giữa điểm cầu trung tâm với điểm cầu thành phần vẫn cho phép bị cáo, đương sự, người tham gia tố tụng tham gia phiên tòa bảo đảm trực tiếp theo dõi đầy đủ hình ảnh, âm thanh và tham gia các trình tự, thủ tục tố tụng của phiên tòa bằng lời nói, hành vi tố tụng liên tục, công khai vào cùng một thời điểm, bảo đảm được các quyền và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng, cũng như việc ứng dụng Công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp ở địa phương. Từ điểm cầu trung tâm TAND huyện Võ Nhai, sau thời gian nghị án, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Hoàng Văn Thuận mức án 15 tháng tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo khoản 1 điều 174 Bộ Luật hình sự.

Phiên tòa kết thúc một lần nữa khẳng đinh, trong thực tiễn thời gian vừa qua, việc tổ chức các phiên tòa trực tuyến được thực hiện tại một số địa phương trên cả nước nói trung, huyện Võ Nhai cũng như đối với TAND cấp huyện của tỉnh Thái Nguyên nói riêng bước đầu được đánh giá là mang lại nhiều hiệu quả vượt trội như: tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí của người dân; tăng cường tính công khai, minh bạch hoạt động của Tòa án, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước…Việc tổ chức phiên tòa xét xử trực tuyến là phù hợp với xu hướng hiện nay, để tiến tới xây dựng Tòa án thông minh, Tòa án điện tử mà TANDTC đang thực hiện. Đồng thời, việc tổ chức xét xử các phiên tòa theo hình thức trực tuyến sẽ tiếp cận được những ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng hiện đại hóa, đáp ứng chủ trương, yêu cầu công tác cải cách tư pháp trong hệ thống Tòa án. 

Thu Viền(Trung tâm Văn hóa, Thể thao - Truyền thông)